DEN HAAG - Maak één minister verantwoordelijk voor inkoop en aanbestedingen van de overheid. Die boodschap wil Wouter Stolwijk van Pianoo de kabinetsformateurs alvast meegeven. Door de versnipperde verantwoordelijkheid worden miljarden belastinggeld verspild.
De directeur van het expertisecentrum van het ministerie van Economische Zaken verbaast zich erover dat er politiek zo weinig aandacht is voor inkoopbeleid. Geen verkiezingsprogramma dat er aandacht aan besteedt, terwijl er miljarden euro's voor het opscheppen liggen. Met enige afgunst kijkt hij naar Amerika waar president Obama extra geld voor inkoop vrijmaakt om uiteindelijk efficienter in te kopen. Daarbij is het de kunst om niet meer te gunnen op de laagste prijs, maar op kwaliteit. "De overheid koopt jaarlijks tussen de 60 en 120 miljard euro in, afhankelijk van welke definitie je kiest voor overheid. Maar hou op met kostendenken en zet in op doelmatigheid. Door één minister verantwoordelijk te maken voor inkoopstrategie en aanbestedingen is veel geld te besparen en kan de kwaliteit omhoog. Nu is alleen een minister verantwoordelijk voor de aanbestedingswet. Dat is toch echt wat anders. Inkopen is een apart vak. Wie de wet kan lezen, kan nog niet goed inkopen. Vergelijk het met voetbal. Wie de regels kent om te voetballen, is niet per definitie geschikt als topscoorder."
Inkoopvak
Stolwijk ziet om die reden ook niets in wetgeving om aanbestedende diensten te dwingen niet meer te gunnen op laagste prijs. Bouwend Nederland bepleit extra regels in de Aanbestedingswet onder het drempelbedrag van 4,9 miljoen euro omdat bij 85 procent van de bouwprojecten de prijs de doorslag geeft. "Daar geloof ik niet in. Gedrag zal niet veranderen met meer regeltjes. Gedrag is alleen te doorbreken als het inkoopvak serieuze aandacht krijgt. Dat een ambtenaar commercieel onderhandelt en de markt moet kennen, is nog steeds niet doorgedrongen." Expertisecentrum Pianoo probeert de laatste vijf jaar het gedrag van overheidsopdrachtgevers te veranderen ten gunste van gunnen op kwaliteit. Tevergeefs, want afgelopen jaar is 87 procent van de bouwopdrachten van gemeenten op de laagste prijs gegund. "De cijfers spreken voor zich en stellen teleur. Er is nog veel te doen om het kostendenken uit te bannen", moet de directeur beamen in reactie tot de cijfers van het Aanbestedingsinstituut, dat 3041 bouwopdrachten uit 2009 analyseerde. Komende donderdag verwacht Pianoo meer dan negenhonderd overheidsinkopers op het lustrumcongres in het WTC Rotterdam. "Een recordopkomst. Aan belangstelling geen gebrek en ook dan zal de boodschap zijn om kwaliteit en duurzaamheid de doorslag te geven bij aanbestedingen."
Verklaring
Stolwijk constateert ook dat Pianoo het gedrag van inkopers nog niet weet te doorbreken. Een goede verklaring daarvoor ontbreekt, maar Stolwijk wijst wel naar gebrekkige kennis bij wethouders en managers die inkopers daardoor onvoldoende ruimte geven. "Die ruimte moet wel zitten in inkoopbeleid. Het is voor een wethouder makkelijker om 10 procent te bezuinigen op het inkoopbudget, dan via een economisch meest voordelige inschrijving juist wat meer te investeren. Dom, want goedkoop is vaak duurkoop door hogere onderhoudskosten en een kortere levensduur." Alleen grote rijksopdrachtgevers als Rijkswaterstaat, Rijksgebouwendienst en ProRail kunnen rekenen op het stempel professioneel opdrachtgever. Uitbreiding van initiatieven als het Opdrachtgeversforum en het Bestuurdersplatform zouden volgens de ambtenaar van Economische Zaken kunnen helpen. "Het zijn Kasplantjes als het gaat om breed wortelen, maar je moet wel ergens beginnen. De waterschappen sluiten aan bij het Opdrachtgeversforum en wethouders worden aangesproken via de opvolger van de Regieraad. Vijf jaar geleden is Pianoo opgericht en je kunt niet zeggen dat er in die jaren niets is gebeurd." Eind volgend jaar is het geld op voor het expertisecentrum maar Stolwijk verwacht niet dat het centrum wordt opgedoekt. "Wie wil dat de bouwsector innoveert, moet beseffen dat de bal voor een groot deel bij de overheid zelf ligt. Alleen met inkopen op kwaliteit kunnen bedrijven die slag maken."
Bron: www.cobouw.nl
DISCLAIMER: This document and any links, illustrations, comments or other information included in or accompanying it are independently provided by your firm through either independent creation or based upon independent relationships between your firm and third party sources other than LexisNexis®. LexisNexis® has not created, supplied, reviewed or endorsed this document and accompanying information.
